image host

Urip Iku Urup

Hidup Itu Nyala

image host

Nandurin Karang Awak

Suluh Ikang Prabha

image host

Sepi Ing pamrih, Rame Ing Gawe

Senyap dalam Pamrih, Ramai dalam Pekerjaan

image host

Memayu Hayuning Bawono

Percantik Keindahan Dunia

image host

Manunggal Kawula Gusti

Bersatu dengan Asal Muasal

Monday, 4 March 2019

WIMBA TEKS DHARMA WACANA

Luh Bulaning Dwi Rahayu, Pamilet Pacentokan Dharma Wacana ring Pakeling Wanti Warsa WHDI Kab.Tabanan
OM SWASTIASTU
Ida dane sane banget wangiang titiang, sadurung titiang matur, lugrayang titiang ngaturang rasa angayubagia majeng ring Ida Sang Hyang Parama Kawi riantukan wantah sangkaning asung kerta wara nugrahan Ida, ring galahe sane kalintang becik puniki titiang sapunika taler ida dane prasida masadu ajeng mungguing ngamiletin utsawa dharma wacana rahinane mangkin. Dumadak rikawekasan pamargi asapuniki sayan limbak kawentenanipun mawastu sida ngwetuang jagat Baline rajeg. Inggih ida dane sinareng sami, mungguing dharma wacana sane jagi aturang titiang inggih punika mamurda “SWADHARMANING ANAK ISTRI HINDU NGULATI KULAWARGA BAGIA”.
Ida dane sane banget kusumayang titiang, maosang indik swadharmaning anak istri Hindu sayuwakti nenten sida kapalasang ring kawentenan kulawarga. Kasujatianne, anak istri taler kabaos anak luh. Luh ngaran luih. Nika mawinan, ring kitab suci Kutara Manawa III.56 kabaosang, ring dija ja anak istri kaluwihang/, irika para dewatane rumasa seneng, sakewanten yen wenten anak maparilaksana corah ring anak istri, nenten wenten upacara suci sane maphala becik kapiningipun.
Inggih ida dane sareng sami, yadiastun kawentenan anak istri pinih luwih, ipun taler madue swadharma. Yening carcayang titiang, swadharma anak istri pinaka WANITA HINDU inggih punika:
1. Anak istri pinaka pakardin Ida Sang Hyang Widhi Wasa
Iriki manusa kasengguh “Bhakta”. Manut kitab Bhagawadgita XII.13 kabaos wenten pepitu sane pinaka cihna manusa kasengguh Bhakta, minakadi: 
- sang sane asih ring sarwa prani pakardin Ida Sang Hyang Widhi; 
- sang sane asah, asih, asuh ring jadma tiosan; 
- olas asih; 
- nenten lobha/ seneng mapunia; 
- nenten nyapa kadi aku; 
- pada pantaraning suka wiadin duka; 
- miwah setata ngampurayang kaiwangan anak tiosan. 
Makapitu punika patut kalaksanayang ring kulawarga gumanti ngwangun kulawarga sane sukinah.
2. Swadharma pinaka anak istri
Pinaka witning tresna asih, anak istri kabaos “dewi” sane mateges sunar. Kulawarga sane madue anak istri maparilaksana olas asih, punika maarti kulawarga inucap sampun bagia. Anak istri sapatutnyane nyinahang raga pinaka wit lan cihna olas asih, duaning sapunika anak istri patut ngamargiang swadharmanipun pinaka pakardin Ida Sang Hyang Widhi Wasa.


3. Swadharma pinaka kurenan/rabi
Ida Sang Hyang Widhi Wasa ngardi anak lanang lan anak istri gumanti nglanturang pratisentana majalaran antuk pawiwahan kadasarin olih kitab suci. Majalaran antuk mapawiwahan, prasida kawangun kulawarga lan iriki anak istri pinaka ibu. Anak istri pinaka kurenan/rabi sane maparilaksana becik kabaos “sadwi” sane mateges anak istri luwih ring pakurenan sane kukuh ngamargiangTri Kaya Parisudha. Swadharman anak istri ngwangun sane mawasta karakter positif ring kulawarga. Indike punika kabaosang ring Kitab Manawa Dharmasastra IX.27 inggih punika ngembasang pianak miwah ngupapira sang sane embas sane pinaka wit wantah anak istri duaning sapunika patut kaluwihang.

4. Swadharma pinaka ibu
Paiketan pantaraning jadma lanang lan istri malarapan pawiwahan mangda kadasarin antuk tresna asih. Ngwangun kulawarga pinaka silih tunggil pahan CaturAsrama, inggih punika Grahasta Asrama. Ring grahasta asrama puniki, sang mapakurenan kadadosang nyujur Catur Purusa Artha, minakadi: Dharma, Artha, Kama, lan Moksa. Duaning sapunika, sane patut kamargiang olih sang sane magrahasta asrama wantah nglanturang pratisentana. Punika mawinan, silih tunggil swadharman anak istri inggih punika pinaka ibu. Swadharman anak istri pinaka ibu, manakadi: ngembasang pianak; ngupapira ring kauripan sakadi ngicenin pendidikan wiadin kawagedan; miwah ngemban kulawarga mangda trepti.
​Inggih ida dane sane wangiang titiang, yening maosang indik pangrembe anak istri Hindu wenten petang baga, minakadi: baga domestik, baga, sosial, baga upacara, miwah baga publik.
1. Pangrembe baga domestik
Pangrembe ring baga domestik mapaiketan risajroning kulawarga sane kalaksanayang wit saking wau mapakuren ngantos riwekas. Anak istri patut ngupapira pianakipun, minakadi ngicenin ajeng-ajengan sane mawiguna miwah ngicenin tetuek kauripan gumanti I pianak prasida mawiweka ring pagubugan.

2. Pangrembe baga sosial
Pangrembe baga sosial mapaiketan ring nyama beraya. Ngayah/nguopin ring pakraman patut kalaksanayang olih anak istri mangda sida ngiket rasa manyama beraya ring pagubugan sakadi ring banjar wiadin ring desa gumanti ngamedalang rasa saling asah, asih, lan asuh.

3. Pangrembe baga upacara
Pangrembe baga upacara mapaiketan ring yadnya. Yen cingak ring kauripan sarahina, saking matetuesan, majaitan, matanding banten, miwah ngaryanin uparengga yadnya tiosan, akehan anak istri sane pinaka pamucuk. Sapunika taler sajeroning ngamargiang Nitya Karma Yadnya (yadnya sane kamargiang sarahina) minakadi Tri Sandya lan yadnya sesa miwah Naimitika Karma Yadnya (yadnya sane kamargiang nganutin sasih/pawukon) minakadi pujawali, mlaspas, miwah sane tiosan wantah kamargiang oleh anak istri.

4. Pangrembe baga publik
Pangrembe baga publik mapaiketan ring geginan utawi pakaryan. Anak istri sane madue geginan utawi pakaryan (basa kerennyane “WANITA KARIR”) kabaos Brahma Vadini. Wanita karir patut madue sane kabaos keterampilan profesi napike punika Brahmana, Ksatriya, Wesya, wiadin Sudra. Agama Hindu nenten ngwatesin anak istri ring geginanipun sakewanten sane pinih utama swaginanipunpatut nganutin tetuek ajah-ajahan Agama Hindu.
Inggih ida dane, yening cutetang titiang, maka tetikes daging dharma wacanan titiang inggih punika anak istri sane luwih wantah anak istri sane olas asih lan pageh ngamargiangswadharma. Duaning asapunika, ngiring iraga ngrembe visiWHDI (Wanita Hindu Dharma Indonesia) gumanti ngwetuang anak istri Hindu sane pradnyan, mandiri, saha maparilksana sadu..
Inggih ida dane sane banget kusumayang titiang, wantah kadi asapunika mungguing dharma wacanan titiang ring galahe sane becik kadi mangkin puniki, dumogi wenten pikenohipun. Manawi wenten atur titiang sane nenten manut ring kayun,, lugrayang titiang nglungsur geng rena sinampura. Maka wesananing atur, puputang titiang antuk parama santih.
OM SANTIH, SANTIH, SANTIH, OM

Share:

Monday, 25 February 2019

Bulan Bahasa Bali, BASAbali Wiki Melaksanakan Pesta Penerjemah


Tim Penerjemah Bahasa Bali (24/02/2019)
        BASAbali Wiki yang merupakan sebuah platform website, mengadakan acara pesta penerjemahan dengan melibatkan para penyuluh bahasa Bali, guru bahasa Bali, dan praktisi bahasa Bali. Kegiatan penerjemahan dilaksanakan di Aula Balai Bahasa Prov. Bali, Jl Trengguli I Tembau, Denpasar,  Minggu 24 Februari 2019. Acara ini merupakan kegiatan penerjemahan 50 buku cerita bergambar anak-anak di website The Asia Foundation (https://reader.letsreadasia.org/). Pesta penerjemahan dilakukan dari teks bahasa Indonesia ke dalam teks bahasa Bali, dengan menggunakan bahasa Bali yang mudah dimengerti oleh anak-anak.  Proses penerjemahan melibatkan para pakar bahasa Bali sebagai editor hasil terjemahan, diantaranya Drs. I Ketut Ngurah Sulibra, Dr, Drs. I Wayan Suardiana, M.Hum, I Made Sudiana, S.S,M.Hum, I Wayan Jatiyasa,S.Pd, M.Pd dan Putu Eka Gunayasa, S.S,M.Hum. Sebelum dipublikasi di situs web The Asia Foundation, setiap terjemahan disunting terlebih dahulu oleh tim ahli.
Proses Penerjemahan Melibatkan Guru Bahasa Bali, Penyuluh Bahasa Bali dan Praktisi Bahasa Bali
       Menurut salah satu tim editor, Eka Gunayasa, Kita perlu memperluas spektrum pemakaian bahasa Bali dengan cara menerjemahkan karya-karya sastra yang tidak hanya berlatar budaya Bali. Menerjemahkan cerita anak dengan berbagai latar belakang budaya dari berbagai belahan dunia menjadi sangat penting di tenga-tengah keringnya bahan literasi anak saat ini. Kegiatan Pesta Penerjeman yang dilakukan oleh BASABali Wiki. membuktikan bahasa Bali mampu menjadi media pengantar cerita-cerita tersebut.
         Gunayasa menekankan, jika dulu Mpu Yogiswara  menggubah Rawanawada karya Bhattikawya dari India menjadi Kakawin Ramayana, para kawi juga menggubah Mahabharata menjadi Asta Dasa Parwa melalui proyek besar "Mangjawaken Byasa Mata" di masa Dharmawangsa Teguh, dan para pujangga Bali menggubahnya dalam bahasa Bali di era Gelgel dan Klungkung, maka di  era sekarang penerjemahan karya-karya bernilai moralitas tinggi dari berbagai belahan dunia harus dilanjutkan.

Share:

Friday, 2 November 2018

UTAMA MANDALA PATUT LUPUT SAKING KAWENTENAN WISATAWAN

Foto : Pura Penataran Agung Besakih

           
Kaluihan pura ring Bali majanten prasida ngadautin manah wisatawan lokal wiadin wisatawan dura negara. Kaluihan pura tegep antuk pakantenan palemahanipun ngawinang sayan akeh wisatawan rauh ke Bali. Mapaiketan punika, pengelola genah wisata wiadin désa adat kaaptiyang mangda niténin becik kasucian pura. Utamaning mandala pura mangda sayuwakti luput saking kawéntenan wisatawan, mawinan nénten kantos wénten sane ngletehin pura.
            Kaluihan kabudayan Bali pamekas pakantenan saha taksu pura ring Bali sampun mabukti prasida ngadautin manah wisatawan, sekadi sane prasida kakantenang ring Pura Besakih. Satunggil rahina setata wénten wisatawan rauh irika. Nanging wisatawan sane rauh ke Bali sampun majanten nénten uning ring geguat ngranjing ka pura, napi malih yéning nénten wénten guide Bali wiadin angga saking pura ngénterang para wisatawan rikalaning ngranjing ka pura. Pengelola genah wisata wiadin désa adat, kapatutang mangda nguningayang ring guide wiadin wisatawan mangda nénten kantos ngranjing ring utamaning mandala. Satunggil rahina, taler kaaptiyang mangda setata wénten angga saking pura sané majaga, nureksain satunggil wisatawan sane ngranjing ka pura, bilih-vilih pura sane taler pinaka genah wisata. Yadiastun ring makudang-kudang pura sampun kadagingin tatenger wiadin awig-awig sajroning ngranjing ka pura antuk basa Indonesia wiadin Inggris, nanging tatenger sané wénten sering taler kirang kauratiang, kakaonang antuk manah wisatawan sané meled pisan uning indik napi kemanten sane wentén ring pura. Kasucian pura puniki wantah amongan saking samian angga. Geguat puniki nénten ngingkupin pura kahyangan jagat kemanten, nanging taler ring pura desa wiadin paibon. Geguat ring desa adat sane marupa awig-awig, mangda tinas ngunggahang saha nlatarang indik pamidanda majeng sira ugi sané ngletehin pura.

Share:

Thursday, 18 October 2018

Pergub No.80 Warsa 2018 Kasanggra Penyuluh Bahasa Bali Kec.Marga Tabanan antuk Parikrama “JINENG SASTRA”

Pamilet Pacentokan Jineng Sastra ring Wantilan Taman Pujaan Bangsa Margarana (18/10/2018)

Ring agengnyane pikedeh Pemerintah Provinsi Bali pungkuran puniki risajroning nitenin saha nglimbakang basa Bali pamakes majalaran antuk ngamedalang Pergub.No. 80 Warsa 2018, pinaka cinha pangrembe penyuluh bahasa Bali risajroning ngamargiang daging pergub punika, Penyuluh Bahasa Bali pamekas Penyuluh Kecamatan Marga Tabanan ngamargiang parikrama JINENG SASTRA Hredaya Sastra "Sastra Pembangunan Budi Luhur" ring Wantilan Taman Pujaan Bangsa (TPB) Margarana, Marga Tabanan, Wraspati (18/10/2018).
Pamargin “Jineng Sastra” sajroning ngrajegang basa, aksara wiadin sastra Bali puniki kadagingin antuk kalih soroh pacentokan, minakadi nyalin aksara Bali ke latin miwah lomba makarya puisi Bali Anyar. Pamilet pacentokan nyalin aksara Bali ke aksara latin wenten 31 diri saha majeng pacentokan nyurat puisi Bali anyar akeh pamiletipun wantah 33 diri.
 Manut manggala prawartaka parikrama Jineng Sastra, I Putu Gede Wahya Suniantara sajroning atur piuningnyane, parikrama puniki mabuat kalaksanayang saantukan majalaran antuk pamargin pacentokan sampun majanten prasida nangiang kayun para sisia  mlajah basa Bali, napi malih prasida ngwetuang rasa bangga ngangganin sekolah, bilih-bilih kantos dados jayanti. Tios ring punika, antuk pacentokan nyalin aksara Bali ke latin, para pamilet jagi sayan ketah ngwacen sasuratan maaksara Bali. Parikrama Jineng Sastra taler sapisanan nyanggra rahina Bulan Bahasa sane sampun kapidabdabin saking petang sasih.Ring pangrencananipun, parikrama sekadi puniki jagi kamargiang satunggil warsa sane majanten antuk pacentokan-pacentokan sane mapaiketan ring basa, aksara wiadin sastra Bali.
Jayanti Pacentokan Jineng Sastra Kasarengin Camat, Prawartaka Acara wiadin Angga Panureksa
Rasa bangga ring kayun taler kauningayang Camat Marga Tabanan, I Gst Agung Alit Adiatmika. Dane rumasa bangga saha bagia nyantenang pamargin pacentokan, saha puniki pinaka cihna yening basa Bali nenten katilarin anak alit wiadin para yowana Bali saha taler dados titi pangancan ngrajegang basa, aksara miwah sastra Bali.

Share:

Tuesday, 21 August 2018

Penyuluh Bahasa Bali, Nagingin Pameran Pembangunan Provinsi Bali 2018 Antuk Misuguhang Gita Shanti

Penyuluh Bahasa Bali Kab.Tabanan
Nagingin Pamargin Pameran Pembangunan Provinsi Bali 2018 (17/08/18)
Pameran Pembangunan Provinsi Bali misuguhang makudang-kudang stand, inggian saking pemerintahan wiadin perguruan tinggi. Pewangun punika majanten nenten ring pewangunan fisik kemanten, nanging taler ring kawentenan SDM Bali. Mapaiketan ring punika, Penyuluh Bahasa Bali Provinsi Bali sane kasayubin Dinas Pendidikan Provinsi Bali, misuguhang gita shanti selami pamargin pameran pembangunan.
          Ring pungkuran puniki, pemerintah uleng nangiang pendidikan karakter ngarepin aab jagat sekadi mangkin. Pamidabdab punika nenten kalaksanakayang majalaran antuk pendidikan formal kewanten, nanging kawiaktian ipun akeh parikrama sane sarat antuk pendidikan karakter. Sapunapi mangda parisolah krama Bali nenten lempas ring tata susila, bilih-bilih para yowana kaarepin antuk gegodan sane makeh. Pidabdab punika silih-tungilipun kalaksanayang olih Penyuluh Bahasa Bali Provinsi Bali majalaran antuk gita shanti. Selami pamargin Pameran Pembangunan Provinsi Bali warsa 2018, Penyuluh Basa Bali Provinsi Bali sane kasayubin antuk Dinas Pendidikan Provinsi Bali, nyarengin ngramianin antuk magegitan. Manut manggalaning Penyuluh Bahasa Bali Kabupaten Tabanan, I Made Muliarta, S.Pd, M.Pd, majalaran antuk gita shanti sida ngolah rasa, napi malih daging gegitan sarat antuk pendidikan karakter wiadin semertin kahuripan. Sapunapi prasida nyemertiang daging gegitan ring kahuripan serahina. Manutnyane, majalaran antuk magegitan taler  sepisanan nyarengin ngrajegang tetamian seni budaya Bali.

Penyuluh Bahasa Bali Kab.Klungkung
Ring Pamargin Pameran Pembangunan Provinsi Bali (20/08/18)
     Made Muliarta ngawewehin, majalaran antuk kawentenan Penyuluh Bahasa Bali, basa Bali pamekas dharmagita kaaptiyang sida rajeg kantos rikapungkur wekas. Ring galahe mangkin, Penyuluh Bahasa Bali taler midabdabin kawentenan sekeha shanti anak-anak. 
Share:
NGIRING SARENG-SARENG NEES PANGLIMBAK COVID-19 RING BALI

PANGUPAYA NAMBAKIN COVID-19

Self-quarantine-is-recommended-for-individuals-who-have-been-directly-exposed-to-the-new-Coronavirus-or-have-history-of-travel-in-infected-or-heavily-populated-areas SAMPUNANG KIJA-KIJA SELAMI PANDEMI COVID-19